YAZ GELDİ; GÜNEŞ YAKIYOR, SU AZ!..

Son yıllarda yaz mevsimi, yalnızca sıcak değil; uzun süreli kuraklıkların, ani sıcak hava dalgalarının, su kaynakları üzerindeki baskının hissedildiği bir dönem haline geldi. İklim değişikliği etkilerinin yanı sıra, asfalt-beton yüzeylerin oluşturduğu "ısı adası etkisi", bahçelerdeki sıcaklığın katlanarak artmasına sebep oluyor.
Bitkilerin sıcak havalarda en büyük sorunu, suyun köklere gidemeden havada buharlaşmasıdır. Bu durum bitkilerin yalnız görünümünü değil; büyümesini, çiçeklenmesini, yaşamını da olumsuz etkiliyor. Ancak, doğru bakım uygulamalarıyla bu olumsuz etkiler önemli ölçüde azaltılabilir.
Sıcak günlerde doğru bakımın ilk adımı, doğru zamanda sulama yapmaktır. Sulamanın sabah erken saatlerde veya gün batımından sonra yapılması, suyun buharlaşmasını azaltırken, bitkinin suyu daha verimli kullanmasını da sağlar. Oysa öğle saatlerinde yapılan sulamada, suyun büyük bölümü buharlaşır. Ayrıca, yapraklarda kalan su damlaları, güneş ışığını mercek gibi odaklayarak yanıklara sebep olur. Bu nedenle sık ama yüzeysel sulama yerine, seyrek ve toprağın derinlerine ulaşan sulama tercih edilmelidir. Böylece, kökler daha derine yönelir ve bitki kuraklığa karşı daha dayanıklı hâle gelir.
Yazın toprağın korunması da önemlidir. Bunun için toprak yüzeyi, ağaç kabuğu, çam iğnesi, yaprak çürüntüsü, kompost gibi organik malç malzemesiyle örtülür. Yabancı ot gelişimini de sınırlayan malçlama; toprak sıcaklığını düşürür, nem kaybını azaltır, kök bölgesinin aşırı ısınmasını engeller ve sulama ihtiyacını önemli ölçüde azaltır.
Aşırı sıcaklara karşı, doğru bitki seçimi de önemlidir. Fazla su isteyen çim alanlar ve mevsimlik bitkiler yerine, bulunduğu bölgenin iklimine uyumlu, dirençli türlerin tercih edilmesi, hem bakım maliyetlerini azaltır hem de su tasarrufu sağlar. Bu konuda başlıca örnekler şunlardır:
Kelebek çalısı (Buddleja davidii Franch.)
Azman sütleğen (Euphorbia characias L.)
Lavanta (Lavandula angustifolia Mill.)
Zakkum (Nerium oleander L.)
Adaçayı (Salvia sp.)
Zeytin çalısı (Teucrium fruticans L.)

Araştırmalara göre, iklime uygun bitki türleriyle tasarlanan kurakçıl peyzaj uygulamaları, çim ağırlıklı peyzajlardan % 50–70 daha az sulama gerektiriyor. Ayrıca, biçme, gübreleme, yoğun bakım gibi işlemler uygulanmadığından, işletme-bakım maliyetleri de önemli ölçüde azalmaktadır. Bulunduğu coğrafyanın iklimine uyumlu bitkilerle oluşturulan kurakçıl peyzaj, iklim değişikliğine uyumlu ve sürdürülebilir-ekonomik yaklaşımdır.
Geleceğin bahçeleri, güzel görünümünün yanı sıra, değişen iklim koşullarına dayanıklı, suyu verimli kullanan, doğayla uyumlu bahçeler olacaktır. Bugün atılacak küçük adımlar, yarının daha dirençli bahçelerinin ve daha yeşil kentlerinin temelini oluşturabilir.