NGBB’de Yazın Çiçeklenen Odunlu Bitkiler
Nezahat Gökyiğit Botanik Bahçesi, her mevsim ayrı güzeldir ve her mevsimde çiçekleriyle görülebilecek birçok bitki bulunur. Bahçemizin, yaz mevsiminin bol güneşli günlerinde çiçeklenen bazı odunlu bitkilerini daha yakından tanıyalım.
Kelebekçalısı
(Buddleja davidii Franch.)
Sıracaotugiller (Scrophulariaceae) ailesine mensup; beş metreye kadar boylanabilen, kışın yaprağını döken, çalı formunda bitkidir.
Bitki, Çin ve Japonya’da doğal olarak yetişir. Türkiye’de, park ve bahçelerde süs bitkisi olarak kullanılmaktadır.
Yaprakları, mızrak biçiminde, 15-20 cm boyunda; kenarları sık dişli ve sivri uçludur.
Çiçekleri, bileşik tipte; 15-25 cm boyunda, dik ya da yatık salkımlar hâlindedir. Çiçekler, beyaz, eflatun, mor renkli ve çok hoş kokuludur. Temmuz ayında açmaya başlayan çiçekler, sonbahara kadar seyrelerek açmaya devam eder.
Çiçeklerinin güzel kokusundan etkilenen kelebeklerin, bitkinin üzerinde yoğun olarak toplanması sebebiyle, “kelebekçalısı” olarak adlandırılmıştır.
Meyveleri, kapsül biçiminde, oval şekilde ve sivri uçludur.
Acemborusu
(Campsis radicans [L.] Seem.)
Katalpagiller (Bignoniaceae) ailesinin üyesidir. Yaklaşık on metreye kadar boylanabilen, kışın yaprağını döken, sarılıcı, tırmanıcı, çalı formunda bitkidir.
Amerika’da doğal olarak yetişir. Türkiye’de park ve bahçelerde süs bitkisi olarak yaygın kullanılmaktadır.
Yaprakları, 9-11 adet yaprakçığın birarada bulunduğu bileşik tiptedir. Yaprakçıklar, 3-6 cm uzunluğunda, eliptik biçimde, sivri uçlu, kenarları dişlidir.
Çiçekleri, uçlarda kümelenmiş konumda bulunur ve yaklaşık 4-12 adettir. Çan biçimindeki çiçekler, koyu turuncu renkli ve parlak görünümlüdür.
Meyveleri, baklaya benzer ve yaklaşık 8-12 cm uzunluğundadır.
Ortanca
(Hydrangea macrophylla [Thunb.] Ser.)
Ortancagiller (Hydrangeaceae) ailesinden, dört metreye kadar boylanabilen, sık dallı, yuvarlak tepeli, çalı formunda bitkidir. Kışın yaprağını döker ya da kısmen döker.
Japonya, Çin'in güney bölgeleri ve Himalayalar çevresinde doğal olarak yetişir. Türkiye’de, park ve bahçelerde süs bitkisi olarak yaygın kullanımı vardır.
Bitkinin sürgünleri, genellikle yeşil renkli ve yuvarlaktır.
Yaprakları, karşılıklı dizilmiş hâlde, 10-25 cm boyunda ve 6-15 cm genişliğindedir. Yumurta biçiminde olan yapraklar, sivri uçlu ve kenarları dişlidir.
Çiçekleri, sürgünlerin ucunda, çapı 10-30 cm olan, yarım küre biçiminde kurullar oluşturur. Çiçekler, pembe, mor, mavi, beyaz, yeşil renklerde olabilir.
Meyveleri, yumurtamsı şekilde, kapsül biçimindedir.
Oya ağacı
(Lagerstroemia indica L.)
Aklarotugiller (Lythraceae) ailesinden, yuvarlak tepeli, kışın yaprağını döken çalı ya da 7 metreye kadar boylanabilen ağaçtır.
Asya’nın güney ve doğu bölgelerinde doğal hâlde yetişir. Ülkemizde, park ve bahçelerde süs bitkisi olarak kullanılır.
Gövde kabuğu çatlamaz, ince ve düzgündür. Zamanla gövde kalınlaştıkça, kabuk da büyük plakalar hâlinde soyulabilir.
Yaprakları, oval biçimde, 2-7 cm uzunluğunda ve 1-3 cm genişliğindedir. Yaprakların kenarları düz, uçları küttür.
Çiçekleri, yaklaşık 4-25 cm boyunda, dik salkımlar oluşturur. Çiçekler, beyaz, pembe, eflatun, mor renkli olabilir.
Meyveleri, küre biçiminde; önceleri yeşil renkli, olgunlaştıkça kahverengidir.
Manolya
(Magnolia grandiflora L.)
Manolyagiller (Magnoliaceae) ailesinden, 30 metreye kadar boylanabilen, geniş tepeli, herdem yeşil ağaçtır.
Amerika’da, doğal olarak yetişir. Türkiye’de, park ve bahçelerde süs bitkisi olarak kullanılmaktadır.
Gövdesi, gri renkli ve gençlik döneminde çatlaksızdır. İleri yaşlarda, gövdede pürüzler ve gelişigüzel çatlaklar oluşur.
Yaprakları, uzun, elips biçiminde, 8-20 cm boyunda, 5-10 cm genişliğinde ve kalındır. Yaprakların üst yüzü, koyu yeşil renkli, parlak ve tüysüzdür. Alt yüzü ise soluk ve kahverengi ya da pas renginde kısa tüylerle kaplıdır.
Çiçekleri, sürgün uçlarında bulunur; büyük ve beyaz renklidir. Yaz başında açmaya başlayan çiçekler, yaz boyunca seyrelerek açmaya devam eder.
Meyveleri, kozalağı andırır; oval biçimde, 7-10 cm boyunda ve tüylüdür. Tohumları, kırmızı renklidir.
Zakkum
(Nerium oleander L.)
Zakkumgiller (Apocynaceae) ailesinden, altı metreye kadar boylanabilen, sık dallı, herdem yeşil, çalı ya da küçük ağaç formunda bitkidir.
Tüm Akdeniz çevresinde doğal olarak yetişir. Türkiye, Kıbrıs, Lübnan, İsrail, Ürdün, Suriye, Irak, İran’da doğal yayılış gösterir. Türkiye’de; Çanakkale, Balıkesir, Manisa, İzmir, Aydın, Denizli, Muğla, Antalya, Mersin, Adana, Hatay, Adıyaman illerinde doğal olarak yetişir. Ülkemiz genelinde, park ve bahçelerde süs bitkisi olarak da yaygın kullanımı vardır.
Bitki, genelde birden fazla gövdelidir. Gövdesi, gri renkli ve çatlaksızdır.
Yaprakları, uzun, şerit biçiminde, 10-15 cm uzunluğunda, 2-3 cm genişliğinde ve kalındır. Yaprakların kenarları kesiksiz, uçları sivridir. Koparıldığında salgıladığı, süt görünümlü sıvı zehirli olabilir.
Çiçekleri, şemsiye görünümünde ve genelde pembe, kırmızı, beyaz renklidir. Kültüre alınmış çeşitleri, farklı renklerde olabilir.
Meyveleri, sürgün uçlarında dik durumdadır. Meyveler, kapsül biçiminde, 10-15 cm uzunluğunda, 8-12 mm genişliğindedir. Tohumları, çok tüylüdür.
Morsalkım
(Wisteria sinensis [Sims] DC.)
Baklagiller (Fabaceae) ailesinden, yirmi metreye kadar boylanabilen, kışın yaprağını döken, sarılıcı bitkidir.
Çin’de doğal olarak yetişir. Türkiye’de, hem morsalkım hem de beyaz renkli çiçekleri olan kültivarı, park ve bahçelerde süs bitkisi olarak kullanılmaktadır.
Gövdesi, çatlaksız ve gri renklidir. Genelde birden fazla gövde yapar.
Yaprakları, bileşik tipte, 15-30 cm boyunda, 7-13 yaprakçıklıdır. Yaprakçıklar, elips biçiminde ve sivri uçludur.
Çiçekleri, 15-30 cm boyunda, sarkık durumda salkımlar oluşturur. Çiçekler, mor renkli ve güzel kokuludur. Nisan ayı başında, yapraklanma öncesinde başlayan yoğun çiçeklenme, yaz sonuna kadar seyrelerek ve küçük salkımlar hâlinde devam eder.
Meyveleri, bakla biçimindedir. Meyvelerde, 1-3 tohum bulunur.
